აშშ-ში დასრულდა ერთ-ერთი ყველაზე გახმაურებული და სამართლებრივად კომპლექსური დავა, რომელიც სუროგატულ ორსულობას, მშობელთა უფლებებსა და ეთიკურ დილემებს უკავშირდება. ტეხასის შტატში დაბადებული ჩვილი, რომელსაც სასამართლო დოკუმენტებში „ბავშვ გაბრიელს“ (Baby Gabriel) უწოდებენ, ამჟამად ბიოლოგიური მშობლების მეთვალყურეობის ქვეშ იმყოფება და კლინიკაში საჭირო სამედიცინო მკურნალობას გადის.
დავის საწყისი: სამედიცინო დიაგნოზი და აბორტის მოთხოვნა
კონფლიქტი მას შემდეგ დაიწყო, რაც ალასკელ სუროგატ დედას, მაკენა ვესტს (McKenna West), ორსულობის 20-ე კვირაზე ექიმებმა აცნობეს, რომ ნაყოფს გულის მძიმე თანდაყოლილი მანკი აღენიშნებოდა.
კალიფორნიაში მცხოვრებმა ბიოლოგიურმა მშობლებმა, სამედიცინო პროგნოზისა და მოსალოდნელი რთული ოპერაციების გათვალისწინებით, ორსულობის შეწყვეტა (აბორტი) მოითხოვეს. თუმცა, სუროგატმა დედამ აბორტის გაკეთებაზე კატეგორიული უარი განაცხადა და გადაწყვიტა, ბავშვი სიცოცხლის ფასად შეენარჩუნებინა.
შტატებს შორის დავა და ტეხასის გენერალური პროკურორის ვერდიქტი
ვინაიდან მხარეები სხვადასხვა შტატს წარმოადგენდნენ (სუროგატი ალასკას, მშობლები კი კალიფორნიას), საქმემ ეროვნული მასშტაბის იურიდიული და პოლიტიკური რეზონანსი შეიძინა.
დავაში ტეხასის შტატის გენერალური პროკურორი კენ პაქსტონი (Ken Paxton) ჩაერია. ტეხასის ხელისუფლებამ სასამართლოსგან გადაუდებელი ორდერი მიიღო, რომელმაც დალასის წამყვან სამედიცინო ცენტრებს (Southwestern Medical Center და Children’s Medical Center) დაავალა, დაბადებისთანავე უზრუნველეყოთ ჩვილისთვის სიცოცხლისშემინარჩუნებელი თერაპია და გადაუდებელი ქირურგიული ჩარევა.
დაბადება და მეურვეობის საკითხი
ჩვილი ტეხასში დაიბადა. სასამართლოს გადაწყვეტილებით:
მეურვეობა: ბავშვი ოფიციალურად გადაეცათ კალიფორნიელ ბიოლოგიურ მშობლებს, რომლებიც ამჟამად უზრუნველყოფენ მის მკურნალობას.
ნახვის უფლება: სუროგატ დედას, მაკენა ვესტს, სასამართლო განჩინებით აეკრძალა ჩვილის ნახვა.
ბიოლოგიური მშობლების ადვოკატის, ლი ბადნერის (Lee Budner) განცხადებით, წყვილი პირველ ადგილზე აყენებს ბავშვის ჯანმრთელობასა და კეთილდღეობას. მან ასევე აღნიშნა, რომ ეს რთული სამედიცინო მდგომარეობა ზოგიერთი მხარის მიერ „პოლიტიკურ თეატრად“ იქნა ქცეული.
თავის მხრივ, სუროგატი დედის იურიდიული გუნდი აცხადებს, რომ მაკენა ვესტის მთავარი მიზანი ჩვილის სიცოცხლის გადარჩენა იყო და მან საკუთარი პრინციპების ერთგულება ბოლომდე დაიცვა.
მედიკოსთა თქმით, „ბავშვ გაბრიელს“ წინ გულის რთული ოპერაციები და ხანგრძლივი რეაბილიტაციის კურსი ელის.
ეთიკური და სამართლებრივი პრეცედენტი
ეს შემთხვევა კიდევ ერთხელ წამოწევს უმნიშვნელოვანეს კითხვებს სუროგაციის სფეროში:
ხელშეკრულება თუ სხეულის ავტონომია? რამდენად აქვს ბიოლოგიურ მშობელს უფლება, მოსთხოვოს სუროგატს ორსულობის შეწყვეტა, როდესაც ხელშეკრულება ამას ითვალისწინებს, მაგრამ სუროგატი წინააღმდეგია?
საერთაშორისო და ეროვნული კანონმდებლობის გამოწვევა: როგორ უნდა დარეგულირდეს მსგავსი დავები საქართველოში, სადაც სუროგაცია ლეგალურია, თუმცა კანონმდებლობა ხშირად ბუნდოვანია? რა სამართლებრივი ბერკეტები ექნებათ ქართველ ბიოლოგიურ მშობლებს ან სუროგატ დედას მსგავსი ფორსმაჟორული ეთიკური დილემის წინაშე?
მასალა მომზადებულია CBS News-ის ინფორმაციაზე დაყრდნობით.
https://www.cbsnews.com/news/texas-surrogacy-dispute-baby-parents-custody/