ფონდი „შენთვის“ წარმოგიდგენთ
ფოტოგრაფიული მოგზაურობასიცოცხლე დაბადებამდე
1965 წლის 30 აპრილს, როდესაც ამერიკული ჟურნალის, Life-ის ახალი ნომერი ჯიხურების თაროებზე გამოჩნდა, სამყარო თითქოს ერთი წამით გაჩერდა. ამ გამოცემამ არა მხოლოდ მედიის ისტორიაში დაამყარა გაყიდვების რეკორდი და რამდენიმე დღეში რვა მილიონი ეგზემპლარი გაყიდა, არამედ კაცობრიობის ცნობიერებაში სრულიად ახალი ფანჯარა გაჭრა. გარეკანზე გამოსახული იყო 18 კვირის ნაყოფი, რომელიც საკუთარ, ჯერ კიდევ სრულად ჩამოუყალიბებელ, გამჭვირვალე სამყაროში ტივტივებდა. ეს არ იყო უბრალოდ სამედიცინო ფოტოგრაფია; ეს იყო უპრეცედენტო, ინტიმური და ტრანსცენდენტული ხედვა იმ პროცესისა, რომელსაც მანამდე მხოლოდ მეცნიერული ტრაქტატების ფურცლებზე თუ წარმოიდგენდა ადამიანი.
შვედი ფოტოგრაფის, ლენარტ ნილსონის (Lennart Nilsson) ობიექტივმა შეძლო ის, რაც მანამდე შეუძლებლად მიიჩნეოდა - მან ფარდა ახადა ადამიანის დაბადების საიდუმლოს და გვაჩვენა, რომ ბუნების ამ უდიდეს ქმნილებას, სიცოცხლის ჩასახვისა და განვითარების ყოველ ეტაპს, მართლაც უდავო და ამოუხსნელი მაგიური ძალა აქვს, რომელიც ნებისმიერ მნახველს სუნთქვას უკრავს.
ნაყოფი და პლაცენტა
მეოცე საუკუნის 60-იანი წლები კაცობრიობისთვის გლობალური აღმოჩენების ეპოქა იყო. მიმდინარეობდა ცივი ომი, იწყებოდა კოსმოსური მარშრუტების ათვისება და ადამიანის მზერა მიპყრობილი იყო ვარსკვლავებისკენ. ტელესკოპები სამყაროს მაკროკოსმოსს იკვლევდნენ, თუმცა, პარალელურად, სტოკჰოლმის ერთ-ერთ ლაბორატორიაში, ერთი დაუღალავი ადამიანი სრულიად საპირისპირო მიმართულებით იყურებოდა. ლენარტ ნილსონი იკვლევდა მიკროკოსმოსს – ადამიანის შინაგან სამყაროს. მას სჯეროდა, რომ ყველაზე დიდი ამოუცნობი სამყარო არა სადღაც შორს, გალაქტიკებში, არამედ ჩვენს შიგნით, ჩვენსავე საწყისებში იმალებოდა. მისი მიზანი იყო, დოკუმენტურად აღებეჭდა ის მიკროსკოპული ოდისეა, რომელსაც თითოეული ჩვენგანი გადის მანამ, სანამ ამქვეყნად პირველად ამოისუნთქავს.ლენარტ ნილსონი არ იყო რიგითი ფოტოჟურნალისტი. ის დაიბადა 1922 წელს შვედეთში და ბავშვობიდანვე იჩენდა დაუოკებელ ინტერესს ბუნების უმცირესი დეტალების მიმართ. პირველი მიკროსკოპი, რომელიც მას მამამ აჩუქა, მისი ცხოვრების მთავარ კომპასად იქცა. მოგვიანებით, მან მიკროსკოპი და ფოტოაპარატი ერთმანეთს დაუკავშირა და დაიწყო ისეთი სამყაროს დაფიქსირება, რომელიც შეუიარაღებელი თვალისთვის უხილავი იყო. მისი ადრეული ნამუშევრები მოიცავდა მწერების ახლო კადრებსა და ყვავილების მტვრის მარცვლების მიკროსკოპულ სურათებს, თუმცა მისი ცხოვრების მთავარი პროექტი წინ იყო.Life-ის ჟურნალში გამოქვეყნებულ ფოტოსესიას, სახელწოდებით Drama of Life Before Birth, წინ უძღოდა თორმეტი წლის წარმოუდგენელი შრომა, ექსპერიმენტები, იმედგაცრუებები და ტექნოლოგიური ინოვაციები. ნილსონის ამოცანა ტექნიკური თვალსაზრისით თითქმის შეუსრულებელი ჩანდა. მას უნდა გადაეღო ფოტოები სივრცეში, სადაც არ აღწევს სინათლე, სადაც გარემო უკიდურესად მგრძნობიარეა და სადაც უმცირესი ჩარევაც კი შეუძლებელი იყო. ამის მისაღწევად, ფოტოგრაფს მოუწია, თავად გამხდარიყო ინჟინერი.ნილსონმა თანამშრომლობა დაიწყო ენდოსკოპების მწარმოებელ გერმანულ კომპანიებთან, რათა შეექმნა სპეციალური, ულტრა-თხელი მაკროლინზები და ოპტიკური მილები, რომლებსაც ბოლოში მინიატიურული ფლეშ-განათება ექნებოდა დამონტაჟებული. სწორედ ამ აპარატურით მუშაობდა სტოკჰოლმის საავადმყოფოების წამყვან ქირურგებთან და გინეკოლოგებთან ერთად.
ნაყოფის ფეხები, 16 კვირა
ნაყოფი სანაყოფე პარკში, 11 კვირა
მიუხედავად იმისა, რომ საზოგადოების დიდმა ნაწილმა ეს კადრები ცოცხალი ორსულობის პროცესის უწყვეტ რეპორტაჟად აღიქვა, რეალობა ბევრად რთული და სევდიანი, თუმცა მეცნიერულად ფასდაუდებელი იყო. ფოტოებზე აღბეჭდილი ემბრიონებისა და ნაყოფების აბსოლუტური უმრავლესობა (გარდა რამდენიმე ძალიან ადრეული ეტაპისა, რომელიც ენდოსკოპით პირდაპირ საშვილოსნოში გადაიღეს) მიღებული იყო საშვილოსნოსგარე ორსულობის ან სამედიცინო ჩვენებით შეწყვეტილი ორსულობების შედეგად.ნილსონი ამ უსიცოცხლო ფორმებს სპეციალურ სითხეში ათავსებდა, რათა მათი ბუნებრივი მდგომარეობა აღედგინა და ზუსტი განათების წყალობით, მათთვის ის ხელუხლებელი, სიცოცხლით სავსე იერი დაებრუნებინა, რომელიც საშვილოსნოში ექნებოდათ. ეს იყო მეცნიერული სიზუსტისა და მხატვრული ემპათიის უმაღლესი სინთეზი.როდესაც ადამიანებმა პირველად დაინახეს ეს კადრები, ემოციური რეაქცია ყოველგვარ მოლოდინს აღემატებოდა. სტატია იწყებოდა კვერცხუჯრედისკენ მიმავალი სპერმატოზოიდების მარადიული რბოლით – ეს იყო მიკროსკოპული ბრძოლა არსებობისთვის, რომელიც ისეთივე ეპიკური მასშტაბით იყო ნაჩვენები, როგორც ნებისმიერი კოსმოსური მოვლენა. შემდეგ მოდიოდა განაყოფიერებული უჯრედის გაყოფის მისტიკური პროცესი, პირველი ნერვული მილის ჩამოყალიბება, გულის უმცირესი, პულსირებადი წერტილი და ბოლოს – ნაყოფი, რომელიც საკუთარ სამყაროში ისვენებს. განსაკუთრებით შთამბეჭდავი იყო ის კადრები, სადაც ნაყოფს უკვე ეტყობოდა ადამიანური ნაკვთები: დახუჭული თვალები, პატარა თითები, ზოგ შემთხვევაში კი ცერა თითი პირთან ჰქონდა მიტანილი.ამ ფოტოებმა დაამსხვრია მითები და აბსტრაქტული წარმოდგენები, რომლებიც საუკუნეების განმავლობაში არსებობდა ადამიანის განვითარების შესახებ. მანამდე, ორსულობა ქალის სხეულის ერთგვარ იდუმალ, დახურულ პროცესად აღიქმებოდა, რომლის შედეგიც მხოლოდ დაბადების მომენტში ხდებოდა ხილული. ნილსონმა კი ეს „შავი ყუთი“ გახსნა. მან გვიჩვენა, რომ ადამიანის ფორმირება არ არის მყისიერი აქტი, არამედ უწყვეტი, წარმოუდგენლად რთული და ჰარმონიული ქორეოგრაფია, რომელშიც მილიარდობით უჯრედი თავის უნიკალურ როლს ასრულებს. ამ ვიზუალურმა თხრობამ რადიკალურად შეცვალა სამედიცინო სამყაროსა და ჩვეულებრივი ადამიანების დამოკიდებულება სიცოცხლისადმი. დედებისთვის და მამებისთვის, რომლებიც მანამდე მხოლოდ ექიმის მშრალ განმარტებებს ან სტეტოსკოპით მოსმენილ გულისცემას ეყრდნობოდნენ. ნილსონის ფოტოები იქცა ხიდად მათსა და ჯერ კიდევ დაუბადებელ შვილს შორის. მათ დაინახეს ის, რასაც მანამდე მხოლოდ გრძნობდნენ.
ნაყოფი 16 კვირაზე
ნაყოფი ამნიონურ პარკში, 18 კვირა
ჟურნალ Life-ში გამოქვეყნებული მასალა მალევე იქცა წიგნად სახელწოდებით „ბავშვი იბადება“ (Ett barn blir till). 1965 წელს გამოსვლისთანავე წიგნი მსოფლიო ბესტსელერად იქცა და ათობით ენაზე ითარგმნა. ის ათწლეულების განმავლობაში რჩებოდა ყველაზე გაყიდვად და გავლენიან გამოცემად ფეხმძიმე ქალებისა და მომავალი მშობლებისთვის. ეს არ იყო უბრალოდ სამედიცინო გზამკვლევი, არამედ ფოტოგრაფიული პოემა, რომელიც ადამიანის არსებობის საწყისებს ადიდებდა. ნილსონის ობიექტივის მიერ დაჭერილი სინათლე, რომელიც ნაყოფის გამჭვირვალე კანს ეცემოდა და მის შინაგან სტრუქტურას აჩენდა, ჰგავდა რენესანსის ეპოქის ტილოებს, სადაც სინათლე და ჩრდილი ფორმის აბსოლუტურ იდეალს ქმნის.ლენარტ ნილსონის შემოქმედების მნიშვნელობა სცდება როგორც ფოტოგრაფიის, ისე მედიცინის საზღვრებს. მისი ნამუშევრები იქცა ფილოსოფიურ გზავნილად ჩვენი იდენტობის შესახებ. როდესაც ამ მიკროსკოპულ ლანდშაფტებს ვაკვირდებით, ვხედავთ არა მხოლოდ ბიოლოგიურ პროცესს, არამედ კოსმოსურ კანონზომიერებას. გასაკვირი არ არის, რომ როდესაც 1977 წელს ნასამ კოსმოსში გაუშვა ხომალდები „Voyager 1“ და „Voyager 2“, რომლებზეც მოთავსებული იყო ოქროს ფირფიტა დედამიწის შესახებ ინფორმაციით (უცხოპლანეტური ცივილიზაციებისთვის ან მომავლის ადამიანებისთვის), სხვა უმნიშვნელოვანეს მონაცემებთან ერთად, სწორედ ლენარტ ნილსონის ფოტოები შეირჩა იმის სადემონსტრაციოდ, თუ როგორ იბადება ადამიანი. მისი კადრები ახლა ვარსკვლავთშორის სივრცეში მოგზაურობს, როგორც ჩვენი სახეობის ყველაზე ამაღელვებელი და ავთენტური პორტრეტი.დღევანდელი გადმოსახედიდან, როდესაც 3D და 4D ექოსკოპიები რუტინულ პროცედურად იქცა და კომპიუტერულ გრაფიკას ნებისმიერი რამის მოდელირება შეუძლია, შესაძლოა რთული იყოს იმ შოკისა და მოწიწების სრულად გააზრება, რაც 1965 წლის საზოგადოებამ განიცადა. თუმცა ნილსონის ორიგინალურ ფოტოებს არ დაუკარგავს თავისი ძალა. მათში არის რაღაც ღრმად ადამიანური, რასაც ვერცერთი თანამედროვე ციფრული რენდერი ვერ ჩაანაცვლებს. ეს არის ავთენტურობა, სუფთა და დაურედაქტირებელი ჭეშმარიტება იმისა, თუ ვინ ვართ ჩვენ ჩვენი არსებობის პირველ, ყველაზე დაუცველ წუთებში.
24 კვირის ნაყოფი
20 კვირის ნაყოფი
32 კვირის ნაყოფი
All images are licensed.LENNART NILSSON, TT/SCIENCE PHOTO LIBRARY
ლენარტ ნილსონი (1922–2017), შვედი ფოტოგრაფი და ფოტოჟურნალისტი. ნილსონმა კარიერა ფოტოჟურნალისტად დაიწყო და 1940-იან წლებში გამოაქვეყნა არაერთი ფოტორეპორტაჟი, რომლებმაც მას საერთაშორისო აღიარება მოუტანა. 1950-იან წლებში მან მაკროფოტოგრაფიასა და ენდოსკოპიას მიმართა ადამიანის სხეულის ფოტოგრაფირებისთვის. ის განსაკუთრებით ცნობილია ემბრიონებისა და ნაყოფების ისტორიული გამოსახულებებით, რადგან ის პირველი ადამიანი იყო, რომელმაც ენდოსკოპის გამოყენებით საშვილოსნოში მყოფი ცოცხალი ემბრიონის ფოტო გადაიღო.
